Biologisch duindoornpoeder

Duindoorn wordt ook wel de „citroen van het noorden” genoemd, omdat de kleine bessen boordevol vitamine C zitten. Daarnaast bevatten ze andere vitaminen, mineralen en secundaire plantenstoffen met een antioxidatieve werking. Daardoor heeft de duindoornbes de reputatie gekregen van een lokale superfood. Naar verluidt werd hij zelfs al in de tijd van Dzjengis Khan gebruikt als middel tegen wonden en als versterkend middel. De vruchten zijn rauw niet bijzonder smakelijk, omdat ze een extreem sterke, wrang-kruidige eigen smaak hebben en buitengewoon zuur zijn. Daarom worden de fel oranjerode, zeer decoratieve bessen verwerkt tot verschillende producten: sap, gelei en jam, thee, gedroogd fruit, snoepjes en andere zoetigheden, olie, moes en likeur. De bes wordt ook gebruikt in cosmetische producten, omdat de bestanddelen ervan zeer huidvriendelijk zijn. En natuurlijk worden de bessen vermalen tot duindoornpoeder, zoals we dat gebruiken voor onze BERTRAND-drinkmaaltijden.

Hoe ontstaat duindoornpoeder?

„Hippophae rhamnoides” is de botanisch correcte naam voor de duindoornstruik, die tot de olieverwekkende gewassen behoort. Andere benamingen zijn duindoorn, haagdoorn, stekeldorn, koraalbessendoorn, zandbes of wilgendoorn. In de herfst biedt hij weliswaar een spektakel voor het oog, maar hij is niet eenvoudig te hanteren. Hij zit namelijk vol scherpe doorns, zoals zijn naam al doet vermoeden. Van bes tot poeder is er daarom een relatief lastige stap: de oogst. Maar laten we eerst beginnen met de teelt.

1. TEELT

   De duindoornstruik houdt van zandige, stikstofarme bodems. Met zijn breed uitwaaierende wortelstelsel zorgt hij voor een goede bodemvastlegging, waardoor hij aan de kust zeer gewaardeerd wordt. De robuuste struik kan tot 5 meter hoog worden en breidt zich zonder rekening te houden met naburige planten zowel ondergronds als bovengronds uit. Zijn naam dankt de duindoorn enerzijds aan zijn favoriete standplaats, de zandgrond, en anderzijds aan het feit dat hij vol scherpe doornen zit. In april draagt de struik eerder onopvallende gele bloemen, waaruit tussen augustus en oktober spectaculair helder oranje bessen ontstaan.

   ZIJN FAVORIETE STANDPLAATS: ZANDGROND

2. OOGST

   Een machinale oogst van de vruchten, die als parels aan de takken zitten, is niet mogelijk. Omdat het plukken van de afzonderlijke bessen door de stekels evenmin haalbaar is, werd een andere handmatige methode ontwikkeld: hele takken, inclusief de bessen, worden van de struiken geknipt. Daarbij is het exacte oogstmoment erg belangrijk, want onrijpe bessen zijn extreem zuur en smaken licht wrang. Overrijpe vruchten zijn niet meer eetbaar. Na het afknippen gaan de takken naar de volgende verwerkingsstap.

   DE BESSEN WORDEN VAN DE STRUIKEN GEKNIPT

3. SHOCKFREEZEN

   De volledige takken, inclusief de vruchten, worden bij min 110 graden Celsius met vloeibare stikstof diepgevroren. Door het snelle shockfreezen blijven de waardevolle bestanddelen van de bessen vrijwel volledig behouden. De bevroren bessen kunnen vervolgens met behulp van een machine heel eenvoudig van de takken worden geschud.

   DIEPGEVROREN BIJ MIN 110 GRADEN CELSIUS

4. CRYOGEEN MALEN

   Onder cryogene of kryogene (ver)malen wordt het ultrafijn vermalen van stoffen bij extreem lage temperaturen verstaan (Grieks: „kryos“ = vorst, ijs). Cryogeen malen wordt vooral toegepast wanneer malen bij kamertemperatuur problemen zou opleveren. Dat is bij duindoornbessen het geval vanwege hun relatief hoge oliegehalte. En omdat de bessen tijdens de oogst al snel zijn ingevroren, is dit koude maalproces bij uitstek geschikt voor de productie van duindoornpoeder.

   HET KOUDMAALPROCES

5. VACUÜMVERPAKKING

   Na het malen van de bessen en het drogen van het duindoornpoeder wordt het krachtig oranjegekleurde, intens kruidig smakende poeder vacuüm verpakt. Daarbij wordt de lucht uit de buitenverpakking gezogen. Omdat er nu geen oxidatie door toevoer van zuurstof meer kan plaatsvinden, blijft het product langer houdbaar en blijven de voedingsstoffen behouden. Zo komt het biologische duindoornpoeder boordevol waardevolle voedingsstoffen bij ons thuis aan.

   DE LUCHT WORDT UIT DE BUITENVERPAKKING GEZOGEN

Waarom duindoorn?

De duindoornbes staat vooral bekend om het enorme vitamine C-gehalte. In slechts 100 gram bessen zit zes keer de dagelijks aanbevolen dosis vitamine C. Toch zou je de kleine vrucht tekortdoen als je haar betekenis alleen tot vitamine C zou beperken. Ze bevat namelijk nog veel andere belangrijke voedingsstoffen en is in werkelijkheid een echte vitaliteitsbom. Laten we de belangrijkste bestanddelen eens bekijken.

Vitamine C
De hoge gezondheidswaarde van de vrucht is vooral te danken aan het hoge vitamine C-gehalte, dat veel hoger ligt dan dat van citroenen, sinaasappels, paprika's, zwarte bessen of kiwi's. De DGE (Duitse Vereniging voor Voeding) beveelt ongeveer 100 mg per dag aan. De orthomoleculaire geneeskunde, met grondlegger Linus Pauling (1901-1994, scheikundige en tweevoudig Nobelprijswinnaar), zet zelfs in op een veelvoud van deze waarde. Vitamine C, ook bekend als ascorbinezuur, ondersteunt het immuunsysteem, maakt als antioxidant vrije radicalen onschadelijk, bevordert de opname van ijzer, draagt bij aan wondgenezing en is betrokken bij veel stofwisselingsprocessen.

Vitamine B-complex
De duindoornvrucht bevat de B-vitaminen B1 (thiamine), B2 (riboflavine) en B6 (pyridoxine). De B-vitaminen zijn belangrijk voor de versterking en werking van ons zenuw- en spierweefsel. Ze zijn betrokken bij de eiwit-, hormoon- en vetstofwisseling en ondersteunen het immuunsysteem. Bovendien bevorderen ze de aanmaak van boodschapperstoffen voor ons zenuwstelsel. Daarom worden ze ook wel „zenuwvitaminen” genoemd.

Vitamine E
Vitamine E (tocoferolen) staat bekend als een krachtige antioxidant. Het remt ontstekingsprocessen en ondersteunt het immuunsysteem. Deze vetoplosbare vitamine beschermt plantaardige vetten tegen ranzig worden.

Bètacaroteen
Bètacaroteen is een voorloper van vitamine A (retinol). Uit plantaardige carotenoïden kan het lichaam vitamine A aanmaken. Een beetje vet in de maaltijd ondersteunt dit proces. Vitamine A is belangrijk voor het gezichtsvermogen, de groei, de voortplanting, de huid en het haar, evenals het immuunsysteem.

Vitamine K
Hoewel ook de darmbacteriën van de mens zelf vitamine K (fyllochinon) kunnen aanmaken, is nog onvoldoende onderzocht in hoeverre dit bijdraagt aan de dekking van de behoefte. Daarom wordt een dagelijkse inname van ongeveer 70 mg aanbevolen (schattingswaarde). Vitamine K speelt een rol bij de bloedstolling en de stevigheid van de botten.

Kalium
Zoals vitamine C bij de vitaminen eruit springt, is het bij de mineralen kalium dat met 133 mg per 100 gram vrucht bovenaan staat. Kalium reguleert de waterhuishouding van het lichaam en is betrokken bij de overdracht van zenuwsignalen.

Overige mineralen en sporenelementen
IJzer voor de zuurstoftoevoer, magnesium voor de spieren en het hormoonstelsel, mangaan voor de activering van enzymen en diverse andere mineralen en sporenelementen maken de vrucht compleet tot een voedingsrijk krachtpakket.

Secundaire plantenstoffen
Onder secundaire plantenstoffen verstaan we de kleur-, geur- en aromastoffen van een plant. In de natuur dienen ze meestal om planteneters af te weren en de plant te beschermen tegen milieuschade. Inmiddels weten we dat ze ook het menselijk lichaam goede diensten bewijzen. Aan veel secundaire plantenstoffen worden antioxidatieve werkingen toegeschreven.
Duindoornbessen bevatten bijvoorbeeld veel quercetine, een gele natuurlijke kleurstof. Deze is mede verantwoordelijk voor de heldere kleur van de vrucht. Aan deze kleurstof worden een darmvriendelijke en antiallergische werking toegeschreven. Het carotenoïde zeaxanthine, dat eveneens aanwezig is, wordt in verband gebracht met de gezondheid van de ogen. De duindoornbes levert echter nog veel meer van deze stoffen.

Vetzuren
In de kleine zaadjes en de schil van de bes bevinden zich waardevolle vetzuren, vooral linolzuur en alfa-linoleenzuur. De zaden bevatten 20 procent olie, het vruchtvlees nog altijd 5 procent. Het vetgehalte zorgt ervoor dat de vetoplosbare vitaminen E en K goed door het lichaam kunnen worden opgenomen.

Voor onze BERTRAND-drinkmaaltijden gebruiken we biologisch duindoornpoeder, omdat het dankzij de uiteenlopende voedingsstoffen (vitaminen, secundaire plantenstoffen en antioxidanten) bijzonder geschikt is om het voedingsstoffengehalte van onze producten af te stemmen op de Nutrient Reference Values (NRV).