Biologisch citroenschilextract

De citroen (Citrus limon) zit boordevol vitaminen en staat bekend en is geliefd als vitamine-C-bom. Toch zou je deze gele schoonheid tekortdoen als je haar uitsluitend tot haar vitaminen zou beperken, want ze blinkt ook uit door haar vezels, etherische oliën en secundaire plantenstoffen. Wat vaak onbekend en onopgemerkt blijft: de citroenschil is in veel opzichten superieur aan het citroensap! In de schil zitten namelijk niet alleen meer aromastoffen, maar ook veel meer voedingsstoffen. Voor een veilig gebruik van de schil zijn uitsluitend biologische citroenen geschikt, want een groot deel van de gangbare herbiciden en pesticiden wordt in de schil opgeslagen. Natuurlijk gebruiken wij voor onze BERTRAND-drinkmaaltijden uitsluitend biologisch citroenschilextract („Citri pericarpium“).

Hoe wordt citroenschilextract gemaakt?

Citrusplanten, waartoe naast citroenen bijvoorbeeld ook limoenen, sinaasappels, kumquats, mandarijnen en grapefruits met elk talrijke ondersoorten behoren, vallen allemaal onder het geslacht „Citrus“ en de wijnruitfamilie. Botanisch gezien zijn het bessen. De teelt verloopt volgens een heel specifiek schema.

1. TEELT

   Citroenen worden geteeld op plantages die meestal in drie verschillende secties zijn verdeeld. Een derde bestaat uit pas aangeplante bomen, een derde uit oude bomen en het laatste derde uit bomen die op volle kracht groeien en de huidige opbrengst veiligstellen. Op alle percelen wordt tegelijkertijd geproduceerd, waarbij de opbrengsten echter uiteenlopen. De vruchten van oude bomen zijn minder talrijk, maar wel van hoge kwaliteit.
   Idealiter groeien citroenen op hellingen op het zuiden, met veel warmte en bescherming tegen de wind. Citrusvruchten verdragen geen vorst, maar hebben wel de nachtelijke afkoeling nodig. Anders blijven ze aan de buitenkant groen en ontwikkelen ze hun prachtige gele kleur niet. In de biologische teelt wordt bijzondere aandacht besteed aan de bodem: het humusgehalte moet in balans zijn en onderbeplanting met groenbemesters zorgt voor voedingsstoffen.
   De aanleg van nieuwe plantages, oftewel de vermeerdering van de bomen, gebeurt doorgaans door stekken. Dit wordt vegetatieve vermeerdering genoemd. De stek is daarbij identiek aan de moederplant; later dragen de bomen „raszuivere“ vruchten.

   WARMTE EN BESCHERMING TEGEN DE WIND

2. OOGST

   Bij alle citrusvruchten is het juiste oogstmoment belangrijk, want ze rijpen niet verder na de oogst. Dat geldt natuurlijk ook voor citroenen. Bij het oogsten kunnen twee methoden worden gebruikt: soms worden de vruchten nog altijd met de hand van de bomen geplukt om de schil niet te beschadigen. Gebruikelijk is echter – vooral op grote plantages – machinaal oogsten met behulp van een trilmachine. De vruchten worden dan op opvangzeilen verzameld. Oogsten is het hele jaar door mogelijk, want citrusbomen dragen tegelijkertijd bloemen en vruchten. De belangrijkste oogsttijd valt echter in de herfst en winter.

   TWEE OOGSTMETHODEN

3. NA DE OOGST

   Na de zo voorzichtig mogelijke oogst – intacte schillen voorkomen verliezen na de oogst – blijven de vruchten eerst ongeveer vijf dagen liggen. Daarbij verliezen de buitenste cellen van de schil wat water, waardoor deze steviger en dus beter bestand wordt. In totaal krimpen de vruchten tijdens deze „wachttijd“ een beetje. In tegenstelling tot conventioneel geteelde citroenen worden de biologische vruchten voor de BERTRAND-drinkmaaltijden niet verder behandeld. Ze worden alleen gewassen, maar niet gewaxt en ook niet met conserveringsmiddelen besproeid.

   WE HEBBEN DE WACHTTIJD NODIG

4. EXTRACTIE

   Om citroenschilextract te maken, moeten de biologische citroenen eerst worden geschild. De schil bestaat uit twee lagen: de buitenste gele en de binnenste witte. De gele laag wordt door vakmensen flavedo of exocarp genoemd, de binnenste witte laag albedo of mesocarp. Samen vormen beide lagen het pericarp. In het pericarp zitten de verschillende waardevolle bestanddelen die het citroenschilextract vormen. Beide lagen verschillen echter duidelijk in aroma. De gele buitenlaag heeft een uitgesproken fruitig en verfrissend citrusaroma, terwijl de witte laag eerder bitter smaakt.
   De citroenen worden machinaal geschild. Vervolgens wordt een zogenaamd „droog extract“ gemaakt, oftewel een extract (Latijn: extrahere = eruit trekken). Daarbij worden de schillen in een oplosmiddel gedaan, bijvoorbeeld water. Dat wordt vervolgens weer verdampt, zodat er een vaste substantie achterblijft. Deze wordt „Extractum siccum“, oftewel droog extract, genoemd.

   DE CITROENEN WORDEN GESCHILD

5. DROGEN EN MALEN

   Voor de BERTRAND-drinkmaaltijden hebben we een droog extract nodig met een zeer laag restvochtgehalte. Anders zouden onze producten gaan klonteren. Het poeder ontstaat doordat de door extractie verkregen substantie aan een extra droogproces wordt onderworpen. Door uitgebreide vriesdroging wordt opnieuw vocht aan de citroenschillen onttrokken. Vriesdrogen (ook sublimatiedrogen of lyofilisatie genoemd) is een bijzonder zachte droogmethode. Deze wordt gebruikt voor voedingsmiddelen waarbij waardevolle bestanddelen en aroma’s behouden moeten blijven. Eerst wordt het te drogen product ingevroren, zodat het aanwezige water tot ijskristallen stolt. Onder extreem vacuüm wordt het bevroren water tijdens de hoofddroging vervolgens van een vaste naar een gasvormige toestand gebracht (sublimatie). Daarbij mag slechts weinig energie (warmte) worden toegevoerd. In de derde stap vindt het nadrogen plaats: het resterende water („geadsorbeerd water“) wordt nu door het verlagen van het vacuüm en gelijktijdige geringe warmtetoevoer uit het product verwijderd. Bij vriesdrogen blijft de voedingsfysiologische waarde van het uitgangsproduct behouden en blijven de bestanddelen volledig werkzaam. De nu zeer droge biologische citrusschillen worden ten slotte fijn gemalen en zijn klaar om in onze drinkmaaltijden te worden verwerkt.

   FASE VAN HET NADROGEN

Waarom citroenschillen?

Iedereen weet dat citroensap veel gezonde bestanddelen bevat. Met de schil ligt dat anders: die belandt meestal bij het afval. Toch bevat citroenschil soms vijf tot tien keer meer voedingsstoffen dan het sap. Vooral vitamine C wordt meteen genoemd wanneer het gaat om de goede bestanddelen van een citroen. Citroensap is met 53 mg per 100 gram inderdaad een zeer goede bron van vitamine C. In de schil zitten echter zelfs 129 mg vitamine C per 100 gram. Vitamine C staat bekend als een immuunversterker die vrije radicalen uitschakelt. Het is ook nodig om de opname van ijzer in het lichaam te bevorderen, bindweefsel op te bouwen, de wondgenezing te ondersteunen en de vorming van boodschapperstoffen in het zenuwstelsel te vergemakkelijken. Ook het gehalte aan B-vitaminen is hoog in citroenschilextract, en juist dat waarderen wij bij de samenstelling van onze producten. Citroenschillen bevatten 0,17 mg vitamine B6 (sap: 0,08 mg), 0,08 mg vitamine B2 (sap: 0,02 mg) en 0,32 mg vitamine B5 (sap: 0,19 mg) – telkens per 100 gram. Een goede voorziening van B-vitaminen is essentieel voor het zenuwstelsel, de energie- en vetstofwisseling en het immuunsysteem. In biologisch citroenschilextract zijn alle vitaminen goed biologisch beschikbaar. Daarmee draagt citroenschilextract in onze BERTRAND-drinkmaaltijd bij aan de totale voorziening, vooral van vitamine C en B. Daarnaast bevat citroenschil met 134 mg per 100 gram veel calcium (sap: 26 mg). Dit mineraal dient als bouwstof voor botten en tanden, stabiliseert onze celwanden en is betrokken bij de overdracht van zenuwsignalen. Tot slot bevat citroenschil veel voedingsvezels, namelijk 11 g per 100 gram (sap: 2,8 gram), en een hoog gehalte aan secundaire plantenstoffen (flavonoïden, pectinen). Bitterstoffen, die vooral in het witte deel van de schil zitten, bevorderen de spijsvertering. De etherische oliën van citroenschil worden vooral als aroma- en geurstoffen gebruikt. Ze worden zowel in de voedingsmiddelenindustrie als in de cosmetica-industrie toegepast. Aan onze BERTRAND-drinkmaaltijden geven ze een lichte frisheid.

De citroen als geneeskrachtige plant?

De citroen geldt als bijzonder gezond. De bestanddelen zouden antibacterieel, ontstekingsremmend, slijmoplossend, zweetafdrijvend, verkwikkend en versterkend werken. In de aromatherapie wordt etherische citroenschilolie gebruikt voor verfrissing, het bevorderen van de concentratie en het verbeteren van de stemming. Een oud huismiddeltje is het drinken van „hete citroen“ bij een opkomende verkoudheid, om die nog op tijd af te wenden. Wetenschappelijk is de werking van deze drank echter niet aangetoond. De citroen blijft dus een beproefd huismiddeltje en vooral een voedzame krachtpatser.