Biologische basilicum

De echte basilicum (botanisch: Ocimum basilicum) is bij iedereen bekend als mediterraan keukenkruid. Vers of gedroogd wordt het verwerkt in sauzen en soepen, siert het pizza's en salades, past het bij vis en vlees, wordt het verwerkt tot pesto en is het onmisbaar in tomatensaus en ratatouille. Daarnaast wordt het ook verwerkt tot basilicumbladextract, een fijn bruingel poeder. Het extract bevat een breed spectrum aan verschillende inhoudsstoffen. Het wordt gebruikt in de levensmiddelen- en cosmetica-industrie. In de tuin trekt deze lipbloemige plant tijdens de bloeiperiode veel insecten aan, vooral hommels, bijen en vlinders. Net als veel kruiden wordt ook basilicum in verband gebracht met bijgeloof en een mystieke betekenis. Eerder onschuldig en het proberen waard is deze tip: een pot basilicum in de kamer zou vliegen op afstand houden.

Hoe wordt basilicumbladextract gemaakt?

Van echte basilicum bestaan veel verschillende soorten: fijnbladige en roodbladige basilicum, Thaise basilicum, citroenbasilicum, anijs- en kaneelbasilicum, Napolitaanse basilicum en talrijke andere variëteiten. Tulsi of Indiase basilicum behoort niet tot het geslacht echte basilicum, maar vormt een eigen soort (Ocimum tenuiflorum) en onderscheidt zich door zijn inhoudsstoffen. In India geldt tulsi als „heilige basilicum” en wordt het in de ayurvedische geneeskunde als geneesmiddel gebruikt. Voor de BERTRAND-drinkmaaltijden gebruiken we echte basilicum.

1. TEELT

   Basilicum groeit in onze streken als een eenjarige, kruidachtige plant met een hoogte van 20 tot 60 centimeter. Het zaaien vindt plaats tussen maart en april; de bloeiperiode valt tussen juni en september. Basilicum heeft een zonnige, tegen de wind beschutte en warme standplaats nodig. De bodem moet goed doorlatend en rijk aan voedingsstoffen zijn en mag daarbij zo min mogelijk volledig uitdrogen. Dat betekent dat basilicumteelten in de zomermaanden behoorlijk wat water nodig hebben. Wateroverlast moet daarbij worden voorkomen, omdat anders wortelrot of schimmelinfecties kunnen ontstaan. Al met al is basilicum dus een kruid dat relatief veel verzorging nodig heeft.

   ZONNIG EN BESCHUT TEGEN DE WIND

2. OOGST

   Basilicum kan op elk moment en ook meerdere keren per jaar worden geoogst, zodra het een bepaalde grootte heeft bereikt. Dat is doorgaans vanaf mei het geval en kan tot in de late herfst duren. Het kruid heeft het meest intense aroma vlak voor de bloei. Voor de oogst worden speciale machines ingezet die het kruid afsnijden en via transportbanden naar kisten of zakken vervoeren.

   MEERDERE KEREN PER JAAR VERS

3. EXTRACTIE

   Voor onze BERTRAND-drinkmaaltijden hebben we een extract uit het basilicumblad nodig. De benaming extract staat hierbij voor ‘aftreksel’ (uit het Latijn: extrahere = eruit trekken). De toegepaste methode wordt extractie genoemd. In ons specifieke geval gaat het om de productie van een droogextract, want voor onze producten hebben we een bereiding in poedervorm nodig. Bij de productie wordt een oplosmiddel gebruikt (bijvoorbeeld water), dat vervolgens weer verdampt. Er blijft een vaste reststof achter.

   GRAAG DROOG

4. DROGEN EN MALEN

   Na de extractie wordt de overblijvende massa van het uitgangsproduct, in dit geval dus de basilicumblaadjes, aan een volgend droogproces onderworpen. Hierbij is het belangrijk dat de gebruikte basilicum zeer aromatisch is, want tijdens het drogen gaat een deel van de geur- en smaakstoffen verloren.

   WIJ WILLEN HET MEEL

Waarom basilicum?

Voor onze BERTRAND-drinkmaaltijden gebruiken we biologisch basilicumbladextract, vooral vanwege het hoge gehalte aan B-vitaminen. Basilicum bevat alle bekende B-vitaminen. Ons doel is om alle vitaminen, mineralen en sporenelementen in onze drinkmaaltijden op te nemen in hoeveelheden waarmee de aanbevolen dagelijkse minimumhoeveelheden goed worden bereikt of zelfs licht worden overschreden. Basilicum levert hieraan in het algemeen een waardevolle bijdrage, vooral wat betreft de B-vitaminen.
Tot het zogenaamde vitamine B-complex behoren acht B-vitaminen. Dit zijn vitamine B1 (thiamine), B2 (riboflavine), B3 (niacine), B5 (pantotheenzuur), B6 (pyridoxine), B7 (biotine), B9 (foliumzuur/folaat) en B12 (cobalamine). Alle B-vitaminen zijn in water oplosbaar, wat betekent dat ze nauwelijks worden opgeslagen. Daarom moeten ze regelmatig, bij voorkeur dagelijks, via de voeding worden ingenomen. Alle B-vitaminen zijn betrokken bij talrijke stofwisselingsprocessen. Energieproductie en -opslag, de eiwit-, vet- en aminozuurstofwisseling, de werking van bepaalde hormonen, de vorming van signaalstoffen, de stofwisseling van het zenuwstelsel en de signaaloverdracht, de bloedvorming, celdeling, de overdracht van genetische informatie en de ondersteuning van het immuunsysteem: dit zijn allemaal gebieden waarin de verschillende B-vitaminen een belangrijke, soms centrale, rol spelen. Hoe veelzijdig de taken zijn, zo talrijk kunnen ook de symptomen van een tekort aan de ene of andere B-vitamine zijn. Wie een inspannende sport beoefent waarbij spiermassa wordt opgebouwd, evenals zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, hebben een verhoogde behoefte aan vitamine B.
Naast vitamine B bevat basilicumbladoextract de vitaminen A, C, D en E, evenals aanzienlijke hoeveelheden van de mineralen magnesium, kalium en calcium. Maar ook de secundaire plantenstoffen spelen een belangrijke rol: basilicum is rijk aan etherische oliën. Vooral de geurstof eugenol is het vermelden waard, die intens naar kruidnagel ruikt. Eugenol is bekend uit de tandheelkunde, waar het wordt gewaardeerd om zijn pijnstillende en ontstekingsremmende werking. Het terpeenalcohol linalool, dat eveneens in de etherische olie van basilicum zit, is een tussenproduct bij de synthese van vitamine E. In het algemeen beïnvloeden en versterken de bestanddelen van het kruid elkaar positief, wat het „synergie-effect” wordt genoemd.
Basilicum is een zeer gevoelig kruid en de voedingsstoffen gaan tijdens het koken snel verloren. Ons biologische basilicumbladoextract conserveert de waardevolle voedingsstoffen en concentreert ze zelfs. Dat betekent: de nutriëntendichtheid van het extract wordt verhoogd.

Problemen door basilicum?

Het populaire keukenkruid is in grote hoeveelheden niet helemaal onschadelijk. De etherische olie eugenol is in hoge concentraties aanwezig. Deze bestrijdt niet alleen vrije radicalen, maar kan ze tijdens de stofwisseling ook zelf produceren. Deze eigenschap wordt „pro-oxidatief” genoemd. Hierdoor kunnen onder bepaalde omstandigheden huid- en slijmvliescellen beschadigd raken. Pure eugenol geldt zelfs als celgif. Natuurlijk gebruiken we basilicumbladoextract slechts in zulke kleine hoeveelheden als ingrediënt in onze producten dat er geen gevaar kan ontstaan door de daarin aanwezige secundaire plantenstof.